Stapje voor stapje investeren in collectieve, duurzame warmte
Bij de ontwikkeling van een warmtenet is het uitgangspunt dat het netwerk zichzelf terugverdient via de prijs voor warmte en vaak ook koude. Ondanks de Wet collectieve warmte (Wcw) en gemeentelijk beleid om warmtenetten mogelijk te maken stokt de aanleg momenteel. Belangrijke oorzaken zijn de hoge kosten voor personeel, materiaal en kapitaal. De Handreiking voor alternatieve projectontwikkeling van het warmtenet reikt mogelijkheden aan om stapsgewijs te werken aan warmteoplossingen.
Omdat de aanleg van een warmtenet in één aansluitend traject tot nu toe vaak moeizaam gaat, ontstaat in de praktijk intussen een alternatief in de vorm van investeringen die zonder spijt en met laag risico alvast voorwaarden scheppen voor een warmteoplossing. Deze leveren sowieso waarde op, ongeacht of het warmtenet er uiteindelijk komt. Bijvoorbeeld investeringen in woningaanpassing en het vergroten van sociale samenhang – wat helpt bij het opzetten van een klantenbestand voor collectieve warmtevoorziening.
Deelauto’s als thuisbatterij
Een initiatief in Utrecht-Lombok is een voorbeeld van alternatieve projectontwikkeling. In deze wijk dienen elektrische deelauto’s ook als thuisaccu’s. Hierdoor groeit de koopkracht van bewoners, waardoor zij eerder kunnen en willen investeren in bijvoorbeeld zonnepanelen of het verduurzamen van hun woning. Beide ingrepen zijn essentieel voor de aanleg van een warmtenet.
Direct uitvoerbare maatregelen
Vanuit Nieuwe Warmte Nu heeft TNO meer voorbeelden onderzocht van alternatieve investeringen die bijdragen aan de ontwikkeling van warmteoplossingen. Deze komen aan bod in de Handreiking voor alternatieve projectontwikkeling van het warmtenet. Hierin staan ook aanbevelingen voor maatregelen die direct uitvoerbaar zijn. Doel is om publieke, private en civiele partijen te ondersteunen bij het stapsgewijs realiseren van een warmteoplossing. Enkele voorbeelden:
- Voorwaarden creëren: zet in op woningaanpassing (isolatie, HR++- glas), elektrificatie van de wijk (via batterijen, zonnepanelen, laadpalen, energie delen) en vergroening als ‘no-regret/low-risk’-maatregelen die altijd waarde opleveren. Deze stappen nu al zetten levert direct geld op. Bovendien zijn ze nodig voor de ontwikkeling van een warmtenet.
- Inzicht bieden: informeer bewoners over kosten, baten en financieringsmogelijkheden; help bij spreiding van kosten en toon de voordelen van vroegtijdige investeringen.
- Modulaire en flexibele oplossingen: investeer in kleinere, modulaire projecten die kunnen groeien en zich later verbinden tot grotere warmtenetten.
- Communicatie: schets realistische kansen en termijnen. Benadruk economische, sociale en ecologische waarden.
- Gemeenschap versterken: zet energiecoaches in, organiseer huis-aan-huis gesprekken en wijkavonden; gebruik data en wijkonderzoek voor gerichte communicatie.
Zonder spijt ondernemen
De boodschap van de handreiking is dat gemeenten, woningcorporaties en andere partijen die betrokken zijn bij de warmtetransitie altijd iets kunnen doen om de ontwikkeling van een warmtenet verder te brengen. Ook als realisatie voorlopig niet haalbaar lijkt, zijn maatregelen mogelijk waarvan zij geen spijt krijgen en waarmee ze weinig risico lopen. Op deze manier verbeteren de condities die gunstig zijn voor de aanleg van een warmtenet