Door de groeiende koudevraag is een nieuwe strategie voor warmtenetten nodig

column

Warmtenetten worden aangelegd om decennialang mee te gaan. Investeringsbeslissingen moeten daarom aansluiten op de huidige warmtevraag en ook rekening houden met veranderingen in het toekomstige gebruik van gebouwen. De groeiende vraag naar koeling is daarbij een ontwikkeling die warmtebedrijven niet langer kunnen negeren.

Veel bestaande en geplande warmtenetten zijn primair ontworpen voor het verwarmen van ruimtes en warm tapwater. Ze voorzien niet in de toenemende behoefte aan comfort tijdens bloedhete zomers – die we volgens het KNMI veel vaker kunnen verwachten in Nederland. Bewoners en gebouweigenaren zoeken daarom andere oplossingen. De aanschaf van airconditioning ligt in veel gevallen voor de hand.

Dit heeft gevolgen voor de bedrijfsvoering van warmtebedrijven. Moderne airconditioners kunnen gebouwen zowel koelen als verwarmen. Met zo’n installatie hebben gebruikers de mogelijkheid om een deel van de warmtevraag elektrisch in te vullen. Dit kan leiden tot een lagere warmteafname, wat invloed heeft op de inkomsten, het vollooprisico en de businesscase van collectieve warmte-infrastructuur. Het is overigens niet vanzelfsprekend dat gebruikers hun aansluiting op een warmtenet volledig opzeggen. Warm tapwater en verwarming tijdens koude periodes blijven belangrijke functies van het warmtenet. Toch is het verstandig om rekening te houden met een situatie waarin klanten verschillende systemen naast elkaar gebruiken en hun warmte steeds selectiever afnemen.

De groeiende koudevraag vormt niet alleen een risico. Ze biedt warmtebedrijven ook de kans om hun dienstverlening te verbreden. Eneco, Vattenfall, HVC, Ennatuurlijk en andere beheerders van grotere warmtenetten kunnen zich ontwikkelen van warmteleveranciers tot aanbieders van duurzaam thermisch comfort het hele jaar door. Hiervoor zijn concrete stappen nodig. Breng eerst in kaart hoe de koelvraag zich binnen bestaande gebieden kan ontwikkelen en wat dit betekent voor warmteafname, piekvermogen en inkomsten. Onderzoek vervolgens welke vormen van koeling technisch en economisch haalbaar zijn. Denk aan collectieve koudelevering, het benutten van lokale koudebronnen en combinaties met warmte-koudeopslag. Beoordeel bij nieuwe infrastructuur bovendien standaard of lagere aanvoertemperaturen, LT-stooklijnen of ZLT-netten voor verwarming én koeling meer toekomstwaarde bieden dan een traditioneel MT-warmtenet.

Niet elke oplossing past bij elk gebied. Koeling stelt namelijk andere eisen aan bronnen, distributie, gebouwinstallaties, condensbeheersing en verdienmodellen. Juist daarom moet de analyse nu beginnen. Want de koelvraag blijft voorlopig. Warmtebedrijven die daarop anticiperen beperken niet alleen hun bedrijfsrisico’s. Zij kunnen ook een dienst aanbieden die voor bewoners en gebouweigenaren direct waarneembare meerwaarde heeft. Wie infrastructuur voor de lange termijn ontwikkelt, moet daarom kijken naar duurzame warmte- én koudevoorziening.

Robert Jan van Egmond is programmamanager Duurzame Warmte & Koude bij TKI Urban Energy