Warmtenetten beter ontwerpen en begroten
Nieuwe Warmte Nu (NWN) gebruikt praktijkervaringen om steeds meer kennis vast te leggen en standaarden te ontwikkelen. Hoe vinden deze hun weg naar de praktijk van de warmtetransitie? In deze nieuwsbrief vertellen professionals hoe zij de kennis en/of tools in hun werk gebruiken. Andries Lof, senior software- en warmtenet-engineer bij Greenvis, is enthousiast over de Design Toolkit die TNO en Deltares ontwikkelen binnen NWN.
De Design Toolkit is een softwareplatform dat verschillende ontwerpfasen van een warmtenet bij elkaar brengt. Doel hiervan is duurzame, betaalbare warmtenetten te ontwerpen die naderhand ook nog aan te passen zijn als de vraag naar warmte verandert. Eind 2026 levert het projectteam volgens planning de 1.0-versie van de Design Toolkit op, na een ontwikkeltraject van ongeveer zes jaar.
Data en berekeningen
Naast TNO en Deltares zijn nog andere partijen betrokken bij het innovatieproject. Bijvoorbeeld Greenvis, onderdeel van De WarmteTransitieMakers. Het adviesbureau levert data aan die de totaalberekening voor het ontwerp van een warmtenet verbeteren. En het test nieuwe toepassingen in de Design Toolkit door hier in de dagelijkse praktijk berekeningen mee uit te voeren.
Systeemkeuzes
Greenvis brengt voor gemeenten en warmtebedrijven de businesscase voor warmtenetten in kaart en biedt ondersteuning bij de ontwerpfase. Andries Lof werkt er als senior software- en warmtenet-engineer: “De juiste systeemkeuzes maken voor een warmtenet vergt diepgaande kennis van de lokale situatie en technisch inzicht. Die zijn nodig om grip te krijgen op welke kosten waar worden gemaakt en of je geld kunt verdienen met een warmtenet. In de berekening moet je met allerlei factoren rekening houden, denk bijvoorbeeld aan ruimtebeslag, drukklasse en warmteverlies. Warmtebedrijven willen vaak tot in detail weten wat ze kunnen verwachten.”
Open source samenwerken
Dat de Design Toolkit een open source-platform is spreekt hem enorm aan: “Ik wil alle berekeningen voor een warmtenet begrijpen en zelf uitvoeren. Dat kan met open source. Bovendien kun je er met verschillende partijen aan werken. Dankzij onze samenwerking met TNO, Deltares, andere adviesbureaus en warmtebedrijven rond de ontwikkeling van de Design Toolkit hebben we al veel geleerd. En er komen voor ons ook steeds interessante toepassingen bij, zoals onlangs hoge temperatuur warmte-opslag.” In het softwareplatform zitten nog meer nieuwe elementen die hij de moeite waard vindt om berekeningen mee te doen, zoals de combinatie met geothermie: “Met een paar klikken heb je veel parameters over de haalbaarheid, investeringskosten en operationele kosten.”
Gezamenlijke taal
De toegevoegde waarde van de Design Toolkit ziet Andries vooral in het steeds completer maken van het rekenwerk aan warmtenetten: “Het geeft beter inzicht in alle inkomsten en uitgaven. Daardoor kunnen we beter ontwerpen en begroten.” Bij het ontwerpen probeert Greenvis berekeningen waar mogelijk te automatiseren. Hiervoor zijn eigen methodes en workflows (geautomatiseerde stappen in een proces) ontwikkeld. Andries schrijft deze software zelf: “Onze workflows zijn net iets anders dan die in de Design Toolkit. “Sommige in de Design Toolkit zijn beter en die willen we dan integreren in onze workflows. Dat doen we via zogeheten ESDL-files. ESDL staat voor Energy System Description Language. Met deze taal kun je alle denkbare energiesystemen beschrijven. Met de Design Toolkit vul je zo’n ESDL-file: je beschrijft daarin de componenten van een warmtenet, zoals de warmtebron(nen), afnemers en transportleidingen. ESDL is een prachtige taal hiervoor en je kunt ontwerpen en systeemkeuzes interactief delen met anderen. Als alle partijen in Nederland dezelfde taal gebruiken, kunnen warmteprojecten sneller van de grond komen.”